اجزای مختلف چشم

0
15370
اجزای-مختلف-چشم

اجزای تشکیل دهنده چشم

چشم انسان داراي اجزاي پلک، مژه، ملتحمه، صلبيه، قرنيه، مردمک، عنبيه، زجاجيه، عدسي، زلاليه، شبکيه و مشيميه است.

۱- پلک

پلک یک لایه نازک از پوست است که چشم انسان را پوشش می دهد و محافظت می کند. پلک توسط عضله پائین تر از لیتاک باز می شود در نتیجه چشم باز می شود، که این عمل می تواند به صورت غیر ارادی انجام شود.

پلک انسان دارای دو ردیف مژه در امتداد حاشیه پلک در بالا و پایین است که به منظور حفاظت از چشم در مقابل گرد و غبار و اجسام خارجی است.

عملکرد کلیدی آن این است که اشک و سایر ترشحات روی سطح چشم را به طور مرتب گسترش می دهند تا رطوبت سطح چشم حفظ شود، زیرا قرنیه باید مداوم مرطوب باشد.

همچنین پلک ها هنگام خواب از خشک شدن چشم جلو گیری می کنند. علاوه بر این، چشم با استفاده از رفلکس چشمک از آسیب رسیدن به چشم توسط اجسام خارجی جلوگیری می کند.

پلک از چند لایه تشکیل شده است؟

پلک از چند لایه ساخته شده است؛ که به ترتیب از بیرون به داخل عبارتند از:

۱- پوست
۲- بافت زیر جلدی
۳- Orbicularis oculi
۴- سپتوم orbital
۵- صفحات tarsal
۶- ملتحمه palpebral

غدد meibomian در داخل پلك قرار دارد و قسمت چربي لایه نازکی از اشک را ترشح مي كند.

۲- مژه

مژه به موهایی که در لبه پلک رشد می کنند گفته می شود. مژه ها چشم را از تخریب محافظت می کنند و حساس به لمس هستند، یعنی وقتی جسمی (مثل یک حشره) در نزدیکی چشم باشد عکس العمل نشان می دهند و چشم ها بسته می شوند.

زمان تشکیل مژه در دوران جنینی

مژه های جنین از اکتودرم بین هفته های ۲۲ و ۲۶ بارداری بوجود می آیند. مژه ها هفت تا هشت هفته طول می کشد تا در صورت خارج شدن رشد کنند، اما کشش مداوم ممکن است منجر به آسیب دائمی شود.

تفاوت رنگ مژه با رنگ مو

رنگ آنها ممکن است با رنگ موها متفاوت باشد، گرچه در افرادی که موهای تیره دارند مژه ها تیره تر و در افرادی که موهای روش دارند مژه ها هم روشن تر می شوند. موی مژه آندروژنی نیست بنابراین تاثیری بر بلوغ نمی گذارد.

 

اجزای-تشکیل-دهنده-چشم

 

۳- ملتحمه (Conjunctiva)

سطح داخلی پلکها و قسمت جلوی صلبیه (سفیدی چشم) توسط غشا مخاطی نازک و شفافی پوشانده می شود که ملتحمه نام دارد، این لایه در لبه پلک به پوست و در وسط به قرنیه متصل می‌شود.

ملتحمه به علت داشتن تعداد زیادی از رگ های خونی و گلبول های سفید تا حد زیادی از ورود میكروب ها و عوامل بیماری زا به قسمت های عمقی چشم جلوگیری می كند.

سطح چشم توسط ترشحات ملتحمه بطور مداوم نرم و مرطوب نگه داشته می شود، بنابراین چشم می تواند به آسانی در جهات مختلف حرکت کند.

چین ملتحمه ای کجاست؟

ملتحمه شامل دو قسمت پیازی (روی کره چشم) و پلکی است، به محل اتصال این دو قسمت چین ملتحمه‌ای گفته می شود.

۴- صلبيه (sclera)

صلبيه یا اسکلرا به بافت پیوندی نسبتاً محكم و سفید رنگ چشم گفته می شود که مثل یك اسكلت خارجی از ساختمان های داخل كره چشم محافظت می كند و تقریباً چهارپنجم مساحت کره چشم را می‌پوشاند.

این لایه در نواحی مختلف آن ضخامتی حدود ۰٫۳ تا یک میلی‌متر دارد و سفیدی چشم انسان را تشکیل می‌دهد.

۵- قرنيه (Cornea)

قرنیه لایه نازک و شفافی است که در بخش جلویی کره چشم قرار دارد و در محل لیمبوس (به حلقه دور قرنیه گفته می شود) به ملتحمه متصل می‌شود.

قطر این پوشش حدود ۱۱ میلی‌متر است و ضخامت آن از مرکز به محیط افزایش می‌یابد، منابع تغذیه قرنیه، عروق لیمبوس، زلالیه و اشک است.

قرنيه دو کار مهم برای چشم به عنوان عضو بينايی انجام می دهد:

۱- حفاظت از ساختمان‌های داخل چشم
۲- انکسار پرتوهاي نوري به داخل کره چشم و متمرکز کردن آنها جهت تشکيل تصوير روي پرده شبکيه

ساختار کروی شکل قرنیه مثل ذره بین عمل می کند

قرنیه مانند شیشه پنجره یک سطح صاف نیست بلکه به علت کروی بودن ساختار چشم، قرنیه نیز ساختار کروی دارد كه باعث می شود مثل یك ذره بین عمل كند و نورهایی كه از محیط بیرونی وارد كره چشم می شوند را بصورت پرتوهای همگرا درآورد كه تصویر واضحی روی شبكیه ایجاد كنند.

برای اینکه نور بتواند وارد چشم شود و به پرده شبکیه برسد ابتدا باید از قرنیه عبور کند؛ بنابراین شفاف بودن قرنیه اهمیت زیادی در بینایی دارد.

اهمیت قرنیه شفاف در بینایی

نور پس از عبور از قرنیه و عدسی چشم به شبکیه می‌رسد و در آنجا تصویر تشکیل می گردد، سپس اطلاعات این تصویر بصورت امواج الکتریکی – عصبی به مغز منتقل شده و فعل بینایی انجام می شود، بنابراین فرد می تواند آن تصویر را ببیند.

هر گونه اختلالی که در این مسیر بروز نماید سبب کاهش بینایی می‌شود. قرنیه اولین عنصر در این مسیر می‌باشد و وجود یک قرنیه شفاف و با شکل هندسی منظم، لازمه اصلی بینایی است.

۶- عنبيه (Iris)

دیسک دایره ای نازک که بخش رنگی چشم ما را تشکیل می دهد و مانند دیافراگم یک دوربین عمل می کند.

تنظیم ورود نور توسط ماهیچه‌های بافت عنبیه

عنبیه مقدار نوری که وارد چشم می شود را تنظیم می‌کند یعنی وقتی نور محیط بیشتر باشد مردمک چشم تنگ‌تر می‌شود و در نور کم مردمک گشادتر می‌شود تا نور کافی به داخل چشم نفوذ کند.

این عمل توسط انقباض و انبساط ماهیچه‌های بافت عنبیه در برابر نور شدید یا کم صورت می گیرد که موجب تنگ و گشاد شدن مردمک می‌شوند. این عمل تحت اثر اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک صورت می‌گیرد.

۷- مردمک (Pupil)

مردمک سوراخی است که در وسط عنبیه چشم قرار دارد كه مقدار نور وارد شده به چشم را تنظیم می كند.

مردمک ورودی مسیر نور به داخل چشم است، وقتی چشم در محیط پر نور قرار می گیرد مردمك تنگ می شود تا مقدار نور كمتری وارد چشم شود.

به همین صورت وقتی چشم در محیط كم نور قرار می گیرد مردمك گشاد می شود تا نور بیشتری وارد چشم شود. این عمل در اثر تحریک اعصاب پاراسمپاتیک و سمپاتیک صورت می‌گیرد.

۸- زجاجيه (Vitreous)

حفظ شکل کروی چشم به علت وجود زجاجیه است.

زجاجیه مایع ژله مانند شفافی است که فضای پشت عدسی چشم را پر کرده است و باعث حفظ شکل کروی چشم می‌شود.

تولید زجاجیه توسط سلول های شبکیه

زجاجیه از پشت عدسی تا روی پرده شبكیه وجود دارد و توسط برخی از سلول‌های شبکیه تولید می‌شود.

۹- عدسي (Lens)

عدسی یك ساختار محدب الطرفین و شفاف در پشت عنبیه و بین مردمک و زجاجیه است و توسط زنولها به شیارهای بین جسم مژگانی اتصال دارد، عدسی قابل انعطاف، بدون رگ و شفاف با قطر ۹ میلیمتر و ضخامت ۴ میلیمتر است.

عدسی فرد بالغ دارای سه بخش کپسول، پوشش جلویی و ماده عدسی است.

عمل تطابق چگونه صورت می گیرد؟

عدسی به قرنیه در عمل تطابق و متمركز كردن دقیق پرتوهای نور بر روی شبكیه كمك می كند. ضخامت عدسی به فاصله جسم از چشم بستگی دارد و نسبت به آن کم و زیاد می شود، به همین دلیل فرد می تواند اجسام را در هر فاصله ای که باشند را بطور واضح ببیند، به این عمل تطابق می‌گویند.

۱۰- زلاليه (Aqueous humour)

زلالیه مایع شفافی است که بین قرنیه و عدسی چشم جریان می یابد و فضای جلوی عدسی را پر می‌کند.

زلالیه همراه با زجاجیه فشار درونی چشم را ثابت نگاه می‌دارند و شکل کره‌ای چشم را حفظ می‌کنند. زلالیه مواد غذایی و اکسیژن را برای عدسی و قرنیه فراهم می‌کند.

مواد تشکیل دهنده زلالیه

۹۹٫۶٪ زلالیه را آب تشکیل می‌دهد. علاوه بر آن، ویتامین C، گلوکز، اسید لاکتیک، سدیم و کلر؛ و نیز مقدار کمی پروتئین و اسید آمینه در زلالیه وجود دارد.

۱۱- شبکيه (Retina)

شبکیه داخلی‌ترین لایه چشم و بسیار نازک است که ۷۵٪ مساحت کره چشم را می‌پوشاند، شبکیه در داخل بخش خلفی کره چشم قرار گرفته است.

بافت شبکیه شامل سلول‌های گیرنده نور، نورون‌ها و تعداد فراوانی مویرگ خونی می‌باشد.

نقش کلیدی شبکیه در فرآیند بینایی

شبکیه لایه ای حساس به نور را که جریان الکترومغناطیسی نور را به پیام عصبی تبدیل کرده و آن را از طریق عصب بینایی به لب پس‌سری منتقل می کند و مغز می تواند عمل دیدن را انجام دهد، بنابراین شبکیه یک نقش کلیدی در فرآیند بینایی دارد.

۱۲- مشيميه ( Choroid )

مشیمیه یک لایه رنگدانه‌دار و حاوی مویرگ‌های فراوانی است که دور شبكيه را احاطه كرده است؛ یعنی لایه میانی کره چشم است . اين پرده تعداد زيادي رگ هاي خوني دارد كه مواد غذايي را به عنبیه و سلول‌های گیرنده نور شبکیه می رساند .
سلول هاي اين لايه حاوي تعداد زيادي رنگ دانه سياه ملانين است كه رنگ سياه چشم به دلیل وجود همین سلول‌هاست .
مشیمیه بین صلبیه و شبکیه قرار دارد و در جلوی چشم بخش رنگین آن ، یعنی عنبیه را به وجود می‌آورد .

مشیمیه از ۴ لایه تشکیل شده است:

۱- لایه هالر
۲- لایه ساتلر
۳- لایه سوم
۴- لایه بروخ

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

five × four =