پانکراس چیست؟

0
1180
غده-پانکراس
غده-پانکراس

پانکراس غده پهن و دراز در عمق شکم

اکثر مردم نسبت به پانکراس به اندازه سایر قسمت های بدنشان شناخت ندارند. با این حال، پانکراس یک بخش حیاتی از سیستم گوارش و یک کنترل کننده بحرانی سطح قند خون است.

پانکراس کجاست؟

غده پانکراس در قسمت فوقانی شکم و پشت معده قرار گرفته‌است. بخشی از پانکراس بین معده و ستون فقرات قرار دارد. بخش دیگر در منحنی دوازدهه (قسمت اول روده کوچک) قرار دارد.

به علت محل عمیق پانکراس، تومورهای پانکراس به ندرت لمس می شوند (می توانید با فشار دادن شکم احساس کنید). به همین دلیل است که اکثر علائم سرطان پانکراس مشخص نمی شود تا زمانی که تومور به اندازه کافی بزرگ شده باشد و یا بین عملکرد پانکراس با سایر ارگان های مجاور مانند معده، دوازدهه، کبد و یا کیسه صفرا تداخل پیدا شود.

پانکراس
پانکراس

قسمت های پانکراس

پانکراس به چهار قسمت اصلی تقسیم می شود:

۱- قسمت سر (head)

قسمت سر بزرگترین بخش پانکراس است. سر پانکراس در سمت راست شکم یافت می شود که در منحنی دوازدهه قرار دارد.

۲- uncinate process

بخشی از سر پانکراس است که به سمت شکم قلاب می شود. uncinate در اطراف دو رگهای خونی بسیار مهم، سرخرگ مزانتریک برتر و سیاهرگ مزانتریک برتر قلاب شده است.

۳- قسمت گردن (neck)

گردن بخش نازک غده بین سر و بدن پانکراس است.

۴- قسمت بدن (body)

قسمت بدن در وسط پانکراس بین گردن و دم است. سرخرگ و سیاهرگ مزنتري بالایی در پشت اين قسمت پانکراس قرار دارد.

۵- قسمت دم (tail)

دم نوک پانکراس در سمت چپ شکم، در نزدیکی طحال است.

قسمت-های-پانکراس
قسمت-های-پانکراس

پانکراس دارای دو وظیفه مهم در بدن

پانکراس از دو غده درون ریز و برون ریز تشکیل شده است که با هم به یک عضو متصل می شوند و دارای دو عملکرد اصلی، هضم و تنظیم قند خون است.

اکثریت پانکراس از سلولهای “اکوکریین” تشکیل شده است که آنزیم ها را برای کمک به هضم غذا تولید می کند.

غده های برون ریز

مجرای پانکراس اغلب با اتصال به مجرای صفراوی، از طریق مجرای مشترک CBD ، صفرا و شیرهٔ پانکراس را به درون قسمت دوازدهه (قسمت ابتدایی روده باریک) تخلیه می‌کند.

ترشحات برون ریز پانکراس توسط دستگاه خودگردان پاراسمپاتیک (شاخه‌ای ازعصب واگ) که به سلولهای ترشحی ختم می‌گردند و همچنین هورمون سکرتین و هورمون کوله‌سیستوکینین کنترل می‌گردد.

این هورمونها پس از ترشح کیموس معده به دوازدهه از سلولهای انترو اندوکرین اپیتلیوم دوازدهه ترشح می‌شوند.

چگونه آنزیم های پانکراس به هضم غذا کمک می کنند؟

آنزیمهای پانکراس مانند آمیلاز، فسفولیپاز، لیپاز، ریبونوکلئاز و پروتئاز (مانند تریپسینوژن، کیموتریپسینوژن و کربوکسی پپتیداز) و الاستاز به تجزیه شیمیایی غذا کمک می‌کنند.

پروتئازهای پانکراس ، به صورت غیرفعال و داخل کیسه‌هایی میکروسکوپی در سلولهای آسینار لوزالمعده ذخیره شده‌اند که پس از خوردن غذا با تحریک عصبی و شیمیایی به داخل دوازدهه می‌ریزند.

سپس در آنجا به وسیله آنزیمهای آنتروکیناز که از سلولهای جدار روده آزاد می‌شوند در محیط قلیایی که به وسیله ترشحات مجاری پانکراس ایجاد می‌شود، تریپسینوژن به صورت فعال (تریپسین) درآمده سایر پروتئازها را فعال می‌کند؛ و آنها شروع به هضم مواد غذایی می‌کنند. البته آمیلاز و لیپاز از ابتدا فعال هستند.

پانکراتیت یا التهاب لوزالمعده چیست؟

اگر این آنزیم‌ها به جای دوازدهه، در داخل بافت پانکراس فعال شوند، شروع به از بین بردن و هضم بافت خود پانکراس کرده که به اصطلاح پانکراتیت یا «التهاب لوزالمعده» نامیده می‌شود.

غده های درون ریز

سلولهای جزیره‌ای که جزایر لانگرهانس نامیده می‌شود تولید و آزاد سازی هورمون‌های درون ریز را انجام می‌دهند. این سلولها فقط ۲٪ پانکراس را تشکیل می‌دهند.

انسولین
انسولین

انسولین، مهمترین هورمون پانکراس

مهمترین هورمون پانکراس انسولین است ولی گلوکاگون، سوماتواستاتین و پلی پپتید پانکراسی نیز از این جزایر آزاد می‌شوند.

پائین بودن غلظت گلوکز در خون، اسیدهای آمینه، کاتکول آمینه‌ها، تحریک عصبی سمپاتیک و کوله‌سیستوکینین همگی باعث آزاد شدن گلوکاگون می‌شوند هیپرگلیسمی و انسولین آن را مهار می‌کنند.

مهم‌ترین عملکرد انسولین این است که واکنش‌های آنابولیک بر روی کربوهیدرات‌ها، چربی‌ها، پروتئین‌ها، واسیدهای نوکلئیک را تحریک می‌کند.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

5 × 4 =